Zwrotny.pl publikuje raport o systemie kaucyjnym w Polsce. Co pokazują dane po siedmiu miesiącach?

Portal Zwrotny.pl, poświęcony edukacji i informacji o systemie kaucyjnym w Polsce, opublikował właśnie raport „System kaucyjny w Polsce: diagnoza problemów, bariery uczestnictwa, luka komunikacyjna i perspektywy zmian". Dokument oparty jest wyłącznie na potwierdzonych danych – sondażach IBRiS i IQS, oficjalnych komunikatach Ministerstwa Klimatu i Środowiska oraz raportach organizacji branżowych, takich jak Fundacja RECAL i Reloop Platform.

Obraz, który z nich wyłania, jest niejednoznaczny. I właśnie dlatego ciekawy.

Pół miliarda butelek. To się naprawdę dzieje

Zacznijmy od liczb, które cieszą. Od 1 października 2025 roku – startu systemu kaucyjnego w Polsce – do końca marca 2026 roku Polacy zwrócili ponad 520 milionów opakowań. Biedronka sama zanotowała w lutym 2026 rekord: 40 milionów zwrotów w jednym miesiącuw jednej sieci. 62% Polaków skorzystało z systemu przynajmniej raz, a liczby rosną miesiąc do miesiąca.

To solidny fundament. Jak zauważają autorzy raportu Zwrotny.pl, każdy europejski system kaucyjny miał podobny rozruch – i każdy z nich dziś zbiera między 80 a 98% opakowań objętych kaucją. Niemcy osiągają 98%, Norwegia 92%, Finlandia 91%. Węgry, które uruchomiły system rok przed Polską, już po dwóch latach biją 88,8%. Polska jest na tej samej drodze. Jesteśmy po prostu na jej początku.

Ale połowa Polaków wciąż nie oddała ani jednej butelki

Tu zaczyna się trudniejsza część raportu. Sondaż IBRiS przeprowadzony dla „Rzeczpospolitej" w styczniu 2026 roku pokazał, że 48,1% Polaków nigdy nie skorzystało z systemu kaucyjnego. Oceny negatywne zebrało 50,5% respondentów, pozytywne – 27,6%. We wrześniu 2025 roku, tuż przed startem, poparcie wynosiło 69,7%.

Raport Zwrotny.pl wskazuje konkretne powody tego stanu rzeczy. Badanie IQS na próbie tysiąca osób pokazało, że 46% korzystających z systemu przechowuje opakowania w domu, bo nie ma gdzie ich wygodnie oddać, 41% trafia na nieczynne automaty, a 34% wskazuje na brak punktów w pobliżu. W Polsce działa dziś około 9 500 lokalizacji z automatami – przy minimalnym zapotrzebowaniu rynku szacowanym na 30 000–35 000 sztuk.

Infrastruktura rośnie. Do końca 2026 roku planowane jest nawet 14 000 lokalizacji. Ale do pełnego nasycenia rynku automatami trzeba jeszcze 2–3 lat.

Jedno zdanie, które każdy powinien znać

Autorzy raportu Zwrotny.pl zwracają uwagę na coś, co mogłoby od razu zmienić doświadczenie wielu konsumentów: masz prawo wymienić voucher kaucyjny na gotówkę w kasie. Sklep nie może odmówić ani uzależniać wypłaty od zrobienia zakupów. Ministerstwo Klimatu i Środowiska potwierdziło to jednoznacznie – odmowa jest naruszeniem prawa.

Podobnie: jeśli automat w sklepie nie działa, obsługa ma obowiązek przyjąć opakowanie ręcznie. I jeszcze jedno: do zwrotu opakowania paragon nie jest potrzebny.

To trzy rzeczy, o których wielu Polaków po prostu nie wie. A wystarczyłoby je wiedzieć, żeby korzystanie z systemu było znacznie łatwiejsze.

Szklanka jest w połowie pełna

Raport Zwrotny.pl nie jest dokumentem alarmistycznym. Wprost przeciwnie – jego autorzy podkreślają, że system kaucyjny to dobry projekt, który przechodzi przez normalną fazę rozruchu.

„Każdy kraj, który dziś zbiera ponad 90% opakowań, zaczynał dokładnie tam, gdzie jesteśmy teraz. Węgry pokazały, że rok pierwszy może być wymagający, a rok drugi – imponujący. Polska jest teraz w tym samym miejscu" – czytamy w raporcie.

Cel wyznaczony przez Unię Europejską to 77% zbiórki opakowań możliwie jak najszybciej i 90% do 2029 roku. Jesteśmy na początku tej drogi – ale wyraźnie na niej.